vakna til lifs

Hunangsflugur vaknaðar til lífsins
Það eru fleiri vorboðar en lóan. Hunangsflugur vakna nú af dvala og flögra feitar og sællegar um borg og bý. Erling Ólafsson skordýrafræðingur segir þær vera seinna á ferðinni en vanalega.

ertu býflugur ,Randaflugur og hunangsflugur skilda

Býflugur (Apis mellifera) og hunangsflugur (Bombus sp.) eru ættkvíslir í býflugnaættinni (Apidae). Þar sem býflugur lifa ekki villtar á hér á landi má gera ráð fyrir að í mörgum tilfellum eigi fólk í rauninni við hunangsflugur þegar það spyr Vísindavefinn um býflugur. Í svarinu hér á eftir er því eingöngu fjallað um hunangsflugur á Íslandi en þó má taka fram að lífsferill býflugna og hunangsflugna er mjög svipaður.Hunangsflugur eru æðvængjur (Hymenoptera). Þær eru félagsskordýr, það er að þær mynda bú og í því eru tvær kynslóðir, móðir (drottning) og dætur hennar sem þjóna búinu (þernur). Ólíkt býflugum sem gera sér stór bú ofanjarðar, þá gera hunangsflugur bú sín í jörðu.Á Íslandi eru 3 tegundir hunangsflugna, móhumla (Bombus jonellus), sem sennilega hefur verið hér frá ísaldarlokum, húshumla (B. lucorum) og garðhumla (B. hortorum).
Garðhumla (Bombus hortorum).Lífsferill allra hunangsflugna er svipaður. Drottningin lifir í dvala yfir veturinn eftir að hafa makast við karldýr. Strax og hún vaknar gerir hún lítið bú í holu í jörðinni, oft undir steini eða í veggjarholu. Hún útbýr nesti fyrir afkvæmi sín, sem er blómasykur sem breytist í hunang eftir að hafa verið geymdur í meltingarvegi flugunnar, og frjókorn, sem eru próteinrík fæða fyrir vaxandi lirfur. Úr frjóvguðum eggjum klekjast kvendýr, sem verða ókynþroska þernur vegna boðefna sem móðirin gefur frá sér og kölluð eru ferómón. Þessar þernur taka við störfum í búinu og lifa þær í um 30 daga. Þernurnar sjá um að stækka búið, gera hirslur fyrir lirfurnar, systur sínar, safna fæðu og færa í búið og fæða lirfurnar. Búið er margskipt í hirslur, sem gegna mismundandi hlutverkum. Hirslurnar eru gerðar úr vaxi sem þernurnar framleiða í kirtlum. Sérstakar hirslur eru gerðar til að geyma hunang, aðrar fyrir frjókorn og enn aðrar til að ala lirfur í. Á haustin þegar drottningin er búin með sæðisforðann frá seinasta hausti fæðir hún ófrjóvguð egg sem verða að karldýrum. Máttur boðefna drottningarinnar dvínar á haustin og að lokum deyr hún. Því koma upp á haustin kardýr og kvendýr, sem þernurnar hafa gefið kjarnríkari fæðu. Þessi kvendýr verða kynþroska og því ný kynslóð af drottningum. Þær makast við karldýr og geyma sæðið fram á næsta vor til að frjóvga eggin. Að mökun lokinni leggjast þær í dvala í holu í jörðu, en karlarnir og þernurnar drepast. Næsta vor byrjar ung drottning á að byggja nýtt bú og lífsferillinn endurtekur sig.Bú hunangsflugna eru ekki varanleg eins og bú býflugna og gera drottingarnar ný bú á hverju vori. Hunangsflugur lifa eingöngu á afurðum blóma og sjást því oft í blómskrúði. Móhumlan sækir lítið í þéttbýli en er á víðavangi um allt land og sækir fæðu sína í víðirekla. Hún fær frjókorn úr karlreklum og blómasykur úr kvenreklum. Einnig sækja þær í ýmsan annan gróður, svo sem bláberjalyng, blóðberg og hvítsmára.
Húshumla (Bombus lucorum).Garðhumla nam land um 1960 og var í þéttbýli á Suður- og Vesturlandi. Hún er miklu stærri en móhumla og tungulengri og getur sótt blómasykur í stór garðablóm. Húshumla nam land árið 1979. Hún er einnig miklu stærri en móhumla og lifir mikið í þéttbýli, en er ekki eins matvönd og garðhumla og hefur dreift sér um landið. Eftir að húshumla nam land hefur garðhumla næstum horfið og finnst núna einstöku sinnum á höfuðborgarsvæðinu. Þó að hunangsflugur séu stórar þá eru þær ágætis flugdýr. Þær eru alsettar hárum þannig að þær sýnast búkmeiri en þær eru í raun. Þær hreyfa vængina mjög títt þegar þær fljúga, en til þess að þær geti gert það þurfa þær að hita upp líkamann áður en þær taka á loft. Þær sjást því oft í sólbaði utan við búin á morgnana og drekka í sig hitann af sólarljósinu en flugvöðvarnir þurfa að ná 32°C áður en þær hefja sig til flugs. Þegar hunangsflugur fljúga heyrist suð í vængjunum en suðið, það er vænghreyfingar, nota þær meðal annars til þess að fella frjókornin af fræflunum og eru margar plöntur háðar slíkri ,,suðfrævun“ til að fjölga sér.Flugur af býflugnaættinni, eins og hunangsflugur, hafa flókið samskiptakerfi sem þær nota til að koma upplýsingum á milli þernanna. Þetta samskiptakerfi eru boðefni sem þær gefa frá sér, hreyfingar og hegðun ýmiss konar. Á þann hátt geta þernur sagt öðrum þernum til um hvar fæðu er að finna og varað við hættu frá rándýrum, sem oftast eru fuglar.Drottningar og þernur hafa sting, sem er umbreytt varppípa. Þennan sting nota þær til að verja búið eða þegar þær verða fyrir áreiti og stinga þann sem gerir þeim mein. Stingurinn brotnar af þannig að flugan deyr fljótlega á eftir, en fórnarlambið hefur þá lært af sársaukanum að svona flugur er betra að láta í friði.

Hunangsflugur

Hunangsflugur eru af ætt býflugna en ólíkt býflugum gera þær sér ekki varanlegt bú. Lengi vel var aðeins ein tegund af ættinni hér á landi en nú eru þær þrjár.Gamla íslenska hunangsflugan heitir móhumla (Bombus jonellus). Hún er nokkuð algeng á láglendi um allt land en er mest í dreifbýli og finnst sjaldan í þéttbýli. Íslendingar kalla hana hunangsflugu eða randaflugu.
Móhumla er hin gamla íslenska hunangsflugaMóhumludrottningarnar vakna úr vetrardvalanum í seinni hluta maímánaðar. Fyrstu vikurnar gerir drottningin ekkert annað en að safna orku eftir langvarandi dvalann, aðallega á reklum víðitegunda (frjókornum og hunangi). Hún sækir einnig í ýmsan annan gróður svo sem bláberjalyng, blóðberg og hvítsmára.Samhliða orkusöfnuninni leitar drottningin að holu til að gera sér bú yfir sumarið. Bú eru algeng í holum undir stórum steinum, inni í hlöðnum steini eða jafnvel í gömlum músaholum. Þegar drottningin hefur fundið heppilegan stað hefst hún handa við að flytja mosa og sinu í holuna og gera hreiður. Næst ber hún hunang og frjókorn í búið og býr til flata köku sem aðallega er gerð úr frjókornum. Í kökuna gerir hún hólf úr vaxi, en vax framleiða hunangsflugur úr kirtlum í afturbolnum. Í hólfið verpir drottningin 10-12 eggjum. Við hliðina á klakhólfinu gerir hún svo annað hólf sem hún fyllir með hunangi. Hún lokar klakhólfinu með vaxi og situr á því meðan eggin eru að klekjast út til að halda á þeim hita. Útungunin tekur um viku og á meðan lifir drottningin á hunanginu úr hinu hólfinu.Eftir að lirfurnar klekjast út lifa þær á frjókornakökunni. Drottningin slakar ekkert á eftir klak fyrstu eggjanna því hún dregur jafnharðan björg í bú til að bæta við frjókornakökuna og byggir ný klakhólf og verpir. Hjá móhumlunni líður yfirleitt mánuður frá því að klak verður þar til að fyrstu púpurnar opnast og út koma fullþroskuð kvendýr. Þessi tími er þó breytilegur milli tegunda hunangsflugna. Kvenflugurnar sem vaxa úr grasi nefnast þernur. Þær sinna forðasöfnun og sjá um ungviðið.Svona gengur þetta frameftir sumri, eða þangað til fjöldi þerna er orðinn nægilegur. Þá verpir drottningin eggjum sem síðar verða að karldýrum og drottningum. Eina hlutverk karldýranna er að frjóvga egg drottninganna. Drottningarnar geyma sæðið fram á næsta vor því þó að dýrin makist um haustið á frjóvgunin sér ekki stað fyrr en vorið eftir. Karldýrin og þernurnar drepast um haustið og búið leysist upp en verðandi drottningarnar gera sér holu í jörðinni og leggjast með sæðisskammta sína í dvala yfir veturinn. Næsta vor stofna þær bú líkt og móðir þeirra gerði vorið áður.
Húshumla er nýlegur landnemi á ÍslandiÁ seinni hluta tuttugustu aldar námu hér land tvær aðrar tegundir hunangsflugna. Húshumla (Bombus lucorum) fannst hér fyrst árið 1979, nánar tiltekið í Heiðmörk, og hefur nú náð mikilli útbreiðslu. Lífsferill hennar er mjög líkur lífsferli móhumlu.Garðhumla (Bombus hortorum) fannst fyrst hér á landi 1959. Henni farnaðist vel, sérstaklega á suðvesturlandi, en hefur orðið mun sjaldgæfari sjón undanfarin ár. Líffræðingar telja að hún sé að láta undan í samkeppninni við húshumluna.

Randaflugur

Her er smá um randaflugur:
Randaflugur eru fleyg skordýr af yfirættinni apoidea sem tilheyra flokki æðvængja (Hymenoptera). Tvær helsu ættir randaflugna eru býflugur (hunangsflugur) og vespur (geitungar).
Líkamsbygging randaflugna : Randaflugur hafa langan rana (eða tungu) sem auðveldar þeim að drekka hunangslög blóma. Þær hafa fálmara, og fjóra vængi. Randaflugur eru gular og svartar til að vara fólk við því að þær eru eitraðar. Þær hafa brodd en stinga ekki nema þeim sé ógnað. Býflugur deyja strax eftir þær hafa stungið.
Samfélag Randaflugna:
Villibýflugur og hunangsflugur lifa í stórum samfélögum eða búum þar sem allir hafa sitt hlutverk. Drottningin er ein í hverju búi og getur hún verpt um 100 eggjum á dag. Karlflugurnar eru örfáar í hverju búi og dvelja nálægt drottningunni. Vinnuflugurnar eða þernurnar eru allar kvenkyns og þær fara út úr búinu að safna hunangslegi og frjókornum.
Býflugur búa til búið sitt úr vaxi. Vaxkakan er samsett úr fjölmörgum sexyrndum hólfum. Í sumum hólfunum eru lirfur og í öðrum er hunang (sjá mynd).

bleller

hæhæ við erum 3 13 ára sætar randaflugur sem erum að gera síðu um fjölskylduna okkar..:)
okayy allt i góðu þig kvittið..! tsss...takk takk